اوز تورک دریچه سی
www.bridgeafghanistan.blogspot.com
سن مینی روح و روانم تنده جانیم اندخویم ، هم یوراکیم نی مداری ، رگده قانیم اندخویم . بلبل بی آشیاندیک هر زمان یادمده سین ، سن مینی باغ و گلستان آشیانیم اندخویم. کیریش سوز ترک تیلی وادبیاتی بای تاریخ ومدنیت گه ایگه بولیب اونینگ ادبیاتی گه عاید ایلک تاریخی ایلدیز لرنی بیشینچی – سیکیزینچی میلادی عصرلرده گی اورخون ینیسی (آنه سای)یادگار لیک لری دن ایزلش ممکن . سونگره برچه ترکی خلقلرگه تیگیشلی یوقاری سویه ده گی شهکار اثر لر جمله دن مولفی نامعلوم بولگن "تعبیر نامه " اثری ( میلادی9 عصرده تیگیشلی), یوسف خاص حاجب نینگ" قوتادغوبیلیک " اثری, ترک تیلیده بیرنچی عالم وتیلشناس و... محمود کاشغری نینگ" دیوان لغات ترک "اثری (464-466هجری گه تالیف بولگن), ادیب احمد یوگناکی نینگ "حبته الحقایق " اثری وباشقه اثرلر ترکی تیلنینگ ایلک شهکار اثر لری حساب لنه دی که بواثرلرنینگ بیرمینگ ییلگه یقین تاریخی بار . بوندن کیینگی عصرلرده قچپاق و ماورالنهرهمده خراسان محیطده قد کوترگن جهان شمول شاعر ویازوچیلر (جمله دن ربغوزی, لطـفی ,نوایی ,بابر,بایقرا و یوزلب رنسانس عهدی ده کی شاعر ویازوچیلر) ترکی تیل وادبیات نینگ بایلیگی نی جهان مقیاسیگه کوتردیلر. وشونده ی قیلیب عصرلر دوامیده ترکی قلم کشلرترکی ادبیات خزینه گه دوردانه اثر لر یازیب اوزلریدن اوچمس یادگار قویدیلر. افغانستان ملی اسلامی جنبشی نینگ رهبری سترجنرال عبدالرشید دوستم پروفیسور غلام محمد میمنه گی حضرتلری نی یادلش اوچون خلق ارا سیمینار اوتکزیلیشی گه بویروغ بیرگن. مرحوم پروفیسور غلام محمد میمنه گی 1314.ینچی هجری شمسی ییلی قوس آیی نینگ 5.ینچیسیده حیات دن کوز یومگن و پایتخت کابل نینگ عاشقان-عارفان منطقه سیده توپراققه تاپشریلگن. غلام محمد میمنه گی افغانستان نینگ هنر و صنعت ساحه سیده بیرینچی پروفیسور و اولوغ سیاسی شخصیت بولیشیگه قره مسدن حاضرگه چه هیچ بیر حکومت تمانیدن مرحوم نینگ توغیلگن یا اولگن کونی رسمی شکلده نشانلنمه گن. پروفیسور غلام محمد میمنه گی نینگ مرقدی ییللر بویی عاشقان-عارفان منطقه سیده گی عادی قبرلر آره سیده ایسکی بیر حالتده قالگن ایدی. سونگی آی لرده کابل ده گی بیر قطار اوزبیک فرهنگی لر تشبثی و ایریم تیلداشلریمیزنینگ یاردمی بیلن مذکور مقبره تورکی معمارلیک سبکلریگه موافق قیته دن قوریلدی. مقبره نینگ قوریلیش ایشی قریب 80% توگه گن. یقینده افغانستان ملی اسلامی جنبشی نینگ رهبری الحاج سترجنرال عبدالرشید دوستم مذکور پروژه نی توگه تیلیشی و مرحوم میمنه گی حضرتلری نینگ وفات ایتکن کونینی نشانلش اوچون بویروغ بیرگن. اوشبو بویروغ اساسیده قوییده گی ییتی کیشی فرهنگی لر سیمینارنی باشقروچی کمیسیون اعضاسی صفتیده تنلندی: تورکی خلقلرنینگ هم اؤز تقویمی بؤلگنمی؟ اوشبو سوالنی ویبلاگ خوانلریمیزدن سهراب بیک سؤره گن ایدی. ایندی شو حقده گی مغلوماتلر بیلن بیر چیکه دن ته نیشیب آله میز وقت اؤلچاوی- تقویم،کهنه دنیا تمدنی نینگ اینگ یارقین نقطه لریدن بیریدیر.انه شوأیــــل حسابی سؤزسیزانسانیت تامانیدن قیلینگن اینگ کتته اختراعلردن بیری سنه له دی.اوزاق اؤتمیشدن تارتیب بوگون گچه،آدملر آی تقویمی،آی- قویاش تقویمی وقویاش تقویمیدن فایده له نیب کیلگنلر.شونیسی انیق کی،تقویملرتاریخ بؤییچه،هرخیل قوملراؤرته تورلی کؤرینیشده عمل قیلیب کیلگن. وقتنی اؤلچش تیزیمی آره سیده اؤن إیککی حیوان نامی بیلن اته لوچی تقویم علیحده اجره لیب توره دی. خوش،بواختراعنینگ حقیقی ایگه لری گیم؟ او قچاندن باشلب معامله گه کیریتلگن؟ سين ديين گوزل حياتته نيتيين بير ياش بولاي تيترنيب سوز ايتيشمگه قنديين بير-باش بولاي کوز لرينگ گر کوزگو بولسه اشبو حياتيم گه باق بو حياتني ايسته مس من انديين بير -تاش بولاي اؤتدیلر شورلیک باشینگدین اؤینه تیب شمشیرلرین تاریخیمیز نینگ قاره داغ لری : یورت باشیده قیلیچ اؤینه تیب قؤشیب آلیش سیستی ( 4 ) حدودی جهتدن کینگ میدانگه یگه بؤلگن قؤقان خانلیگی ملکینی باسیب آلیش اوچون چار روسسیه سی قؤشینلری (1864 - 1865 أیللری) اساسی هجومنی ویرنی (آلماتا)، تؤرکستان و چیمکینت شهرلرینی اشغال یتیشگه قره تدی .باسقینچی روس جنراللری ویروکین ،لرخی ، دیبو ،کلپهکووسکی باشلیق جنگری ضابط لر و عسکرلر 1864 أیلده تؤرکستان ، چیمکینت شهرلرینی باسیب آلیش اوچون قؤقان خانلیگینینگ لشکرباشیسی ( امیراللشکری)حلیم قل سربازلری بیلن حیات- ممتات جنگی آلیب باردی .1864 أیلنینگ کوزیده تؤرکستان تماندن جنرال چیرنهیوف ،اولیا آته تماندن جنرال لرخی قؤماندانلیگیده گی چار روسسیه نینگ عالی درجه ده قوراللنگن قؤشینلری قؤقانلیک وطنپرورلرگه قرشی شفقت سیز جنگ قلیشدی . چیمکینت نی ایاوسیز تؤپگه توتیب ،شهر و قشلاق بوتونلی ویران قیلیندی.امیراللشکر حلیم قل قوماندانلیگیده گی قؤقان خانلیگی مدافعه چیلری یاوز دشمنگه قرشی مردانه وار کورش آلیب باردیلر . بیراق بو جنگده کوچلر تینگ یمسدی . تکتیک و ستراتیژیک جهتدن جنگنی ایوشتیریش ، عسکرلرنی هجومگه شیئلش،سفربر قیلیش تجربه سیگه ،اویوشقاقلیق ،جنگاورلیک حالتیگه یگه بؤلگن چار عسکرلری هجوم قوراللریدن تؤغری و انیق فایده لهنیش صنعتینی یگهلهگن یدیلر. دایما اؤز صفینی ینگی کوچلر بیلن تؤلدیریب بارگن چار قؤشنیلری مغلوبیت کؤرمی ،غلبه سری اینتیلدیلر . انتالوژی ۲۴ اینگ قدیمگی دوردن باشلب... ذوالسانین شاعرو ترجمان. سیفی(قیلیچ) ادیب نینگ اسمی،سرایی اونینگ تخلّسیدیر.سیفی سرایی میلادی1321 -أیلی حاضرگی اؤزبیکستان نیـــــــنگ خوارزم ولایتــــیگه قره شلی قمیــــشلی قیشلاغیده،هنرمند، قورال یه ساوچی بیرعایله ده دنیاگه کیلگن. مغوللر اؤرته آسیانی باســــیب آلگنده ،یورتینی ترک قیلب غربتگه یوزتوته دی .اروسیــتده جایلشگن آلتین اؤرده پایتختی سرای شهریگه باریب قؤنیم تاپه دی.کیئین بویردن ایرانگه،سؤنگ تورکیه جؤنب کیته دی واویــــــردن مملوکلر حکمرانلیک قیله یاتگن مصراولکه سیگه مهاجرت قیله دی. شاعر نینگ بوتون عمری غربت و دربدرلیکده کیچه دی. مرحوم عبدالله شبرغانینگ شور آریق اوبه سینده دنیا اینن ، 27 یاشنیدا بولان عبدالله تورکمن یاش یگیتلرینگ ایچینده کمپوتر بولیمینده اینگ اوستین درجه لره ایه تی همده مزار شریف شهرینده کمپیوتر تجارتی بیلن مشغول تی. الله تعالی نینگ اراده سی بیلن گیچن هفته سه شنبه گونی 19.08.1388 تاریخینده بیر ترافیکی حادثه دا کابل- جلال آباد یولینده موترینگ داغدان توغارلانماسی نتیجه سینده انه سی بیرله شهید بولیار ، الله تعالی دان مرحوم عبدالله و مرحومینگ انه سینه رحمت و غالانلارینه خداوند دن صبر دیلیوریز، یاتان ییرلری یاختی بولسین. انا لله و انا اله راجعون
ادبی نقد
یقینده قیزیق بیرمعلوماتنی اؤقیب قالدیم.(کیملیگی ایسیمده یؤق) مقاله مولفی : «کتته اورشلرده کتته ادبیّات یره تیله دی.خؤش!افغانستانـــده نیگه اولکن ادبــــــیّات توغیلمه یپتی؟»- دیب یازگن ایدی. بوسوال ضمــــیریده چقورومهم مساله لریاتیپتی. بویرده یازووچی ادبی شهکاروبویوک استعداد ایگه لریگه اشاره قیلماقــــده.اونیگه تالستوی،داسایفسکی،بلزاک،کامو،شولوخوف،چیگیزایتماتوف،ماپه سن،کافکا، صادق هدایت،عبدالله قادری،گبریل گرسیلا،پوبلاکیلووباشقه دها یازووچیلریتیشیب چیقمه یپتیدی؟- دیماقچی بؤلسه کیره ک.بوجـدّی سوالنی اؤرته آتگن یازووچی :« نه ائله سین باتـقاقده نیلوفر؟»- دیگن بؤلسه عجب ایمس.امّا،بودنیا که وکلریده اؤلچاولرگه سییغمی،قریچلردن توشیب قالگن چینه کم شاعر ویازووچیلرهم تاپیله دی. بونده ی شاعرویازووچـــــــــــیلرباشیگه، تریکلیگیده بخت قوشی قؤنمسلیگی ممکن.اولرشهرت،مکافات اوچون یازمه یدیلر.افغانستانده کیم بویوک شاعرویازووچی دیگن گپلربیلن بیزنینگ إیشیمیزیؤق. ترپیز چیگیدینده معجزه ( الله نینگ آدی یازیلان ترپیز چیگیت) حرمتلی شیرمحمد نظری نینگ ساتین آلان بیر ترپیزینگ چیگیدینده الله تعالی آدی یازیقلی چیقدی. حرمتلی شیرمحمد نظری شبرغان شهرینده یاشار اونینگ آیدیشینه گوره شبرغانداقی قاوون ، ترپیز بازاریندان ساتین آلان بیر ترپیزینگ چیگیدینده الله تعالی نینگ آدی یازیقلی چیقیار، البته بو واقعه 22.07.1388 تاریخینده بولان بیر واقعه دیر. بیلیشیمیز یالی همه ذات الله تعالی نینگ بیوک مرتبه لیگینی بیزه آنگلاتیار. الله تعالی همه میزدان راضی بولسین. ابو ریحان البیرونی ( 1048 - 973 ) ابو ریحان البیرونی ابو ریحان البیرونی محترم ویبلاگخوانلر اوشبو 2009- أیل دوامیده اؤزبیک ممتازادبیّاتیگه دایربیرقطاراثرلرنینگ ایلکترون نسخه سینی تیارلشنی ریجه لشتیرگن ایدیک. قوییده سیز ته نیشه یاتگن کتابلراؤزبیکستانده تورلی أیللر دوامیده نشرایتیلگن معتبرمنبعلرگه اساسله نیب،کریل یازوویدن عرب- فارس الفباسیگه تبدیل قیلیندی.فارس-عرب یازوویگه آغدیریلگن متنلرعلاجی باریچه اؤزدوری نینگ تلفظ یگه ماس روشده بیریلدی.شونینگدیک،امانتدارلیک قیلیب،معناللریگه زیان یتکزمسللیکه اعتبارقره تیلدی. اولوغ نوایی اثرلری اتاقلی متن شناس پارسا شمسیف نینگ تنقیدی تیکسدن فایده له نیلدی. اثرلرقولیراق اؤقیلیشی اوچون جاری یازوودن استفاده قیلیندی.آلدینگی نشرلرده یوز بیرگن ائریم خطا وکمچیلیکلرهم برطرف ایتلیدی. دوامی-تیل و ادبیات کوزلریمنی یاقتی سی خورشید تابانیم آنم ایککی عالمده اولور اؤل عزت و شانیم آنم کیچه لر یاتمی اوزینگ اویقو گه کیتکوزدینگ منی حقینگ اولمس من فداقیلسم سنگه جانیم آنم شیرۀ جانینگ بیله باقدینگ مینی تینمای مدام سین طبیبم ایچکویر دردمگه درمانیم آنم دوامی-کوکلم ذاکر عمری ترجمه سی بو کتابده : برینچی بخش فهرست یازووچی حقیده قیش نینگ سونگگی کونی تاغه تیمیرچی و توپلنگ کونی ینگی رنگ ، باشقه رنگ اولکه میز تورلی اجتماعی و فکری کسللیکلرگه چلینگن. بو خوفلی کسللیکلردن بیری تاریخگه قرشیلیک کسللیگی دیر. بو کسللیک اوزاق زمانلردن بویان اولکه و تاریخیمیزگه ضرر یېتکزیب کېلماقده. معلوم که، اولکه میزده تورلی قوملر و ملتلر اوزاق پیتلردن بویان یشب کېلماقدهلر. بولرنینگ هر بیری اولکه تاریخی، مدنیتی، ملی و تاریخی هویتی نینگ ایجادی و شکللنیشیده معلوم اولوشی بار. افسوسلر بۉلسین که کۉپلرنینگ آنگیده اوشبو یورت تاریخی فقط بیر قوم یا ملیت نینگ یخشی-یمان قیلمیشلریدن عبارت دېگن ناتۉغری و ینگلیش توشونچه بار. عیناً شو نقطۀ نظردن، بیری بشقه سینی نفی یا انتقاد قیلیب، قرهلهیدی و عکسینچه. شونداق اۉی و ناتۉغری یۉریق اساسیده، اولکه میزنینگ کۉپلب تاریخچیلری اوشبو یورت تاریخینی تحریف، جعل و مثله قیلیش و اۉزگه قوملرنی نفی قیلیشگه اینتیلگنلر. بو مسأله نینگ اۉزی ایری بیر داستان و بو حقده سۉزلش ایری بیر فرصت و تحقیقنی ایستهیدی. دوامی-بابر ایزیدن تورکستاننی إیسترآلامان، قومسب، اؤز یورتینی، چقنه تیشگه، گلله تیشگه، یره تیشگه، کیره ک دور بوگون، بیرته اؤغلان! دوامی-تورکستان اوغلانلری کتته بایدن هم احوالینگیز بارمو ؟ اکه جان دیب سوراغ بیرگنده کینجه , مین اوزیمنی هم ییتیرگن ایدیم وقت هم تاپالگنیم یوق سیزلرنی اویله ماققه دیب جواب بیردی کیچکینه بای. تاغ و تاشلر دن , یوللردن , چوللردن اوتیب ینه اوشل اوچ یولگه باریب کیچه یاتیب دم آلدیلر . ایرتنگ تانگ آتمسدن اویغه نیب , ایشیک آغزیده کی تورگن تونگچه نی آلیب تهارت اوچون دشتگه چیقدی و ینه هم یوته لیب - یوته لیب , کیلیب ایرتنگ نمازینی ادا قیلدی کینجه . اوشنده هم کیچکینه بای اویغنمه دی و نا علاج تانگ آتیب قالدی , اکه جان اویقو کوب قتتیغ بولدی کو ؟ دیب کیچکینه بایدی اویغتتدی اویقودن کینجه . کیچکینه بای یوز و قولینی یوویب کیلگندن سونگ , بیر سلسله بویروغلردی اکه سیگه تابشیریب اوشبو کاروانگه باش بولیب توریشینی التماس قیلدی و کیچ هم بولدی , کتته ایناغه میزدی ایزیدن کیتیشیم کیره ک دیب , خیرله شدی کینجه اکه سی بیلن . کاروان باشینی هیقیریب ایملب , ایمموسوم لیک بعضی بیر بویریغلردی تابشیریب قیلیچینی بیلیگه باغلب آتگه میندی و (بارسه کیلر ) یول تمانگه قره ب هیده دی آتینی کینجه آقشام قرانغو توشمسدن آدیرلر آرقه سیده بیر شهر کوزیگه کورینیب قالدی .
اېل دردين حس اېتووچی اويده بيخارياتمه گی
تۉغری يۉلدن واز كېچيب حد سيزگناه گه باتمه گی
قۉلگه دنيا کېلتيرهی دېب ايسته مس اېل رنجينی
بې وفادنيااوچون اۉزآخرتين ساتمه گی
تاحياتی باريچه ايزلب تاپررزق حلال
لقمه هم نان حرام دن اول مسلمان تاتمه گی
ادامه مطلب
ابوریحان البیرونی
بیرونی 973 أیل 4 سپتمبرده خوارزم نینگ قییات (کت ) شهریده دنیاگه کیلگن. دستلبکی تعلیمنی آنه شهریدن آلگن ، مشهور عالم ابو نصر ابن علی عراقدن علمی نجوم ،ریاضت کبی فن لردن درس آلهدی. او 17 یاشیده إیلک استره نوملیک کوزه تیشلرنی اؤتکهزه دی.او 150 دن آرتیق علمی اثرلر یازه دی .بیوک با با کلانیمیز 1048 أیل 13 دسمبرده غزنه ده وفات یتگن. " برونی " یاکی " بیرونی " سؤزی "تشقری "دیگن معنانی انگلهته دی.
| Design By : Night Skin |
اوز - تورک دریچه سی کورینیشی نی کوز موسومیگه ماسله دیک
Authors
LinkDump
